Shift
Ethan Kross
288 pagina’s
ISBN 9798217086214
Uitgeverij Crown
Engelstalige editie
Shift gaat over een vraag die voor veel mensen herkenbaar is: hoe kun je omgaan met emoties zonder ze weg te drukken, eindeloos te analyseren of er volledig door te worden meegenomen? Ethan Kross, hoogleraar psychologie aan de University of Michigan en onderzoeker op het gebied van emotieregulatie, laat zien dat emoties niet het probleem zijn. Ze zijn juist bedoeld om ons te informeren, in beweging te brengen en te helpen reageren op wat belangrijk is. Lastig wordt het vooral wanneer emoties te lang, te intens of te dwingend aanwezig blijven.
Kross beschrijft in dit boek verschillende manieren waarop mensen hun emotionele toestand kunnen beïnvloeden. Hij noemt dat shifts: kleine verschuivingen die kunnen ontstaan via aandacht, gedachten, perspectief, zintuigen, sociale relaties en de omgeving waarin we ons bevinden. Daarmee gaat het boek verder dan het bekende advies om rustig adem te halen of positief te denken. Emotieregulatie wordt niet gepresenteerd als één trucje, maar als een verzameling mogelijkheden die afhankelijk zijn van de persoon, het moment en de context.
Wat mij persoonlijk aanspreekt, is dat Kross emoties niet behandelt als iets wat onder controle moet worden gebracht in de zin van beheersen of wegmaken. Hij laat juist zien dat emoties informatie bevatten, maar dat we wel kunnen leren om anders met die informatie om te gaan. Soms helpt het om afstand te nemen van je gedachten. Soms helpt het om je aandacht te verplaatsen. Soms werkt muziek, geur, beweging, contact met iemand anders of een andere fysieke omgeving sterker dan nog meer nadenken.
Dat vind ik ook herkenbaar vanuit de behandelkamer. Mensen weten vaak heel goed dat een reactie niet helemaal past bij het huidige moment. Ze begrijpen dat hun angst, boosheid of schaamte groter is dan de situatie vraagt. En toch is dat inzicht op zichzelf niet altijd voldoende. Het lichaam is al geactiveerd, de aandacht is versmald en het brein zoekt naar bevestiging van gevaar, afwijzing of tekortschieten. Juist dan kan een kleine verschuiving in perspectief, aandacht of omgeving soms meer doen dan nog een rationele uitleg.
De kracht van Shift ligt voor mij vooral in de brede blik op emotieregulatie. Kross maakt duidelijk dat we niet één ideale strategie nodig hebben, maar een repertoire. Wat op het ene moment helpt, kan op een ander moment juist minder passend zijn. Afleiding is bijvoorbeeld niet altijd vermijding. Soms kan afleiding een tijdelijke manier zijn om het emotionele systeem ruimte te geven. Tegelijkertijd kan steeds weggaan bij gevoelens natuurlijk ook een patroon worden dat herstel juist in de weg staat. Die nuance maakt het boek interessant.
Vanuit psychotherapeutisch perspectief zou ik er wel iets bij willen zeggen. Shift is geen therapieboek in strikte zin en ook geen behandeling voor trauma, angststoornissen of hardnekkige patronen. Bij klachten die diep verbonden zijn met levensgeschiedenis, schema’s, gehechtheid of langdurige stress, is emotieregulatie vaak maar één onderdeel van het werk. Dan gaat het niet alleen om de vraag hoe iemand zijn emotie kan bijsturen, maar ook om wat die emotie probeert te beschermen, waar zij vandaan komt en welke betekenis zij in iemands leven heeft gekregen.
Toch maakt dat het boek niet minder waardevol. Juist voor mensen die merken dat ze soms worden overspoeld door emoties, vastlopen in piekeren of achteraf denken waarom reageerde ik zo, biedt Shift een heldere en praktische ingang. Het boek nodigt uit om emoties serieuzer te nemen zonder er volledig door bepaald te worden.
Voor Nederlandstalige lezers is het goed om te weten dat er voor zover ik kan vinden nog geen Nederlandse vertaling beschikbaar is. Wie Engels lezen geen bezwaar vindt, krijgt met Shift een toegankelijk, actueel en wetenschappelijk onderbouwd boek over een onderwerp dat eigenlijk iedereen aangaat.
Een interessant en bruikbaar boek voor iedereen die niet minder wil voelen, maar wel vrijer wil worden in hoe hij of zij met emoties omgaat.