De mentale schijf van vijf
Esther van Fenema
240 pagina’s
ISBN 9789044656619
Uitgeverij Prometheus
Verschenen: 5 september 2024
De mentale schijf van vijf biedt een toegankelijke en helder gestructureerde benadering van mentale gezondheid, waarin psychische veerkracht wordt benaderd als iets dat je actief kunt onderhouden. Net zoals de bekende voedingsschijf richting geeft aan lichamelijke gezondheid, introduceert Van Fenema een model dat houvast biedt voor het dagelijks verzorgen van je geest.
Het boek is opgebouwd rond vijf pijlers die samen de basis vormen voor mentaal evenwicht. Thema’s als sociale verbinding, betekenisgeving, rust, beweging en het omgaan met prikkels worden uitgewerkt in een stijl die zowel persoonlijk als professioneel is. De auteur weet haar ervaring als psychiater te combineren met herkenbare voorbeelden, waardoor de inhoud dichtbij komt zonder aan inhoudelijke stevigheid te verliezen.
Wat opvalt, is de nadruk op balans en onderhoud in plaats van probleemgericht denken. Mentale gezondheid wordt niet alleen besproken in termen van klachten of diagnoses, maar juist als een dynamisch proces dat voortdurende aandacht vraagt. Daarmee sluit het boek aan bij inzichten uit de positieve psychologie en leefstijlgeneeskunde, waarin preventie en veerkracht centraal staan.
De kracht van dit boek ligt in de eenvoud van het model. De vijf elementen zijn overzichtelijk en praktisch toepasbaar, waardoor het uitnodigt tot reflectie: hoe zorg je dagelijks voor je mentale basis? Tegelijkertijd schuilt daar ook een beperking. De complexiteit van psychische problematiek wordt soms onvermijdelijk vereenvoudigd, waardoor het minder diep ingaat op onderliggende mechanismen zoals trauma, hechting of biologische kwetsbaarheid.
Vanuit een breder biopsychosociaal perspectief zou het model nog verder verdiept kunnen worden door ook de rol van stressfysiologie en lichamelijke regulatie explicieter mee te nemen. Juist daar ontstaat vaak de brug tussen begrijpen en daadwerkelijk veranderen.
Voor een brede doelgroep is dit echter juist de kracht. Het boek biedt een helder kader dat mensen helpt om stil te staan bij hun mentale gewoonten en om bewuster keuzes te maken die bijdragen aan hun welzijn. Voor professionals kan het dienen als een bruikbaar gesprekskader, hoewel verdere verdieping vaak nodig blijft.
De mentale schijf van vijf is daarmee een uitnodigend en praktisch boek dat mentale gezondheid benadert als iets wat je kunt voeden en onderhouden. Geen zwaar theoretisch werk, maar een helder en menselijk geschreven gids die aanzet tot bewustwording en kleine, betekenisvolle veranderingen in het dagelijks leven.