Het uur van het hart
Irvin D. Yalom & Benjamin Yalom
272 pagina's
ISBN 9789463823548
Uitgeverij Balans, 2025
Sommige auteurs schrijven boeken. Irvin Yalom schrijft ontmoetingen.
Dat is wellicht de reden waarom zijn werk al decennialang zoveel lezers raakt. Of hij nu schrijft over existentiële angst, sterfelijkheid, liefde, psychotherapie of de menselijke zoektocht naar betekenis, steeds opnieuw weet hij wetenschap, filosofie en menselijke ervaring met elkaar te verbinden.
Yalom behoort al jarenlang tot mijn favoriete auteurs. Vrijwel ieder boek dat hij schreef heeft mij geraakt, geïnspireerd of aan het denken gezet. Dat geldt voor zijn psychotherapeutische werk, maar misschien nog wel meer voor de manier waarop hij existentiële thema's weet te beschrijven. Hij schrijft over de grote vragen van het leven zonder zwaarwichtig te worden en over kwetsbaarheid zonder sentimentaliteit. Ook Het uur van het hart vormt daarop geen uitzondering.
Dit boek is bijzonder omdat het niet alleen een verhaal is van Irvin Yalom, maar ook van zijn zoon Benjamin. Daardoor ontstaat een gelaagd gesprek tussen generaties, tussen verleden en toekomst, tussen herinnering en betekenis. Zoals zo vaak bij Yalom gaat het uiteindelijk niet alleen over de gebeurtenissen zelf, maar over wat het betekent om mens te zijn.
Wat mij telkens opnieuw treft in het werk van Yalom is zijn vermogen om ingewikkelde thema's eenvoudig te maken zonder oppervlakkig te worden. Hij schrijft over verlies zonder sentimenteel te worden. Over sterfelijkheid zonder zwaarte. Over kwetsbaarheid zonder zwakheid.
In Het uur van het hart zijn veel van die bekende Yalom-thema's aanwezig. Liefde, afscheid, ouder worden, verbondenheid en de vraag hoe een mens betekenis geeft aan zijn leven. Het boek nodigt uit tot vertraging. Niet omdat er spectaculaire gebeurtenissen plaatsvinden, maar omdat Yalom steeds opnieuw laat zien dat de meest wezenlijke vragen vaak verborgen liggen in gewone menselijke ervaringen.
Voor psychotherapeuten is het boek een feest van herkenning. Veel van de existentiële thema's die cliënten in de spreekkamer bezighouden komen voorbij. De angst voor verlies. De eindigheid van het leven. Eenzaamheid. Verbondenheid. Spijt. Dankbaarheid. De behoefte om gezien te worden. Tegelijkertijd overstijgt het boek de psychotherapie. Het is uiteindelijk een boek voor iedereen die ouder wordt, liefheeft, afscheid neemt en probeert te begrijpen wat werkelijk van waarde is.
De kracht van Yalom zit voor mij niet in nieuwe theorieën. Die zoektocht heeft hij allang achter zich gelaten. Zijn kracht ligt in wijsheid. In het vermogen om terug te kijken op een lang leven en daarin niet alleen de successen te zien, maar ook de kwetsbaarheid, de vergissingen en de liefde die alles met elkaar verbindt. Wat ik bijzonder vind aan dit boek is dat het niet alleen gaat over de eindigheid van het leven, maar juist ook over de rijkdom ervan. Yalom heeft zijn hele carrière geschreven over de existentiële gegevenheden van het menselijk bestaan. Over dood, vrijheid, eenzaamheid en betekenis. In dit boek voelen die thema's persoonlijker dan ooit. Niet als theoretische concepten, maar als geleefde ervaring.
Zoals bij vrijwel ieder boek van Yalom had ik na het omslaan van de laatste bladzijde het gevoel afscheid te nemen van een oude vriend. Dat klinkt wellicht vreemd over een auteur die ik nooit persoonlijk heb ontmoet, maar ik vermoed dat veel lezers dat gevoel zullen herkennen.
Het uur van het hart is geen boek dat je uitleest om vervolgens weg te zetten. Het is een boek dat nog enige tijd met je meeloopt.
En zoals dat vaker gaat bij de mooiste boeken, blijkt de waarde ervan niet alleen te zitten in wat je leest, maar vooral in wat het in beweging brengt. Misschien is dat uiteindelijk wel het grootste compliment dat je een auteur kunt geven.