Yoga Nidra; diepe rust als herstelmechanisme

Yoga Nidra wordt vaak omschreven als ‘yogische slaap’, maar die term doet het tekort. Het gaat niet om slapen, en ook niet om meditatie in de klassieke zin. Yoga Nidra is een systematische methode om het zenuwstelsel te begeleiden van alertheid naar diepe rust, terwijl het bewustzijn deels aanwezig blijft.

Juist dát maakt Yoga Nidra zo geschikt bij uitputting, langdurige stress en slaapproblemen. Waar ontspanningsoefeningen soms vragen om concentratie, controle of ‘goed doen’, werkt Yoga Nidra zonder inspanning. Het lichaam mag liggen. Het brein mag volgen. Er hoeft niets bereikt te worden.

Wat gebeurt er fysiologisch?

Uit neurofysiologisch onderzoek weten we dat Yoga Nidra het brein regelmatig brengt in een overgangsgebied tussen alfa- en thetagolven, een toestand die we ook zien vlak vóór het inslapen. In deze staat neemt de activiteit van het sympathische zenuwstelsel af en krijgt het parasympathische systeem meer ruimte.

Concreet betekent dit:

• verlaging van hartslag en bloeddruk

• afname van spierspanning

• daling van stresshormonen zoals cortisol

• verbetering van vagale activiteit (hartcoherentie en regulatie)

  
  

Bij herhaalde beoefening zien we bovendien effecten op slaapkwaliteit, emotionele regulatie en herstelvermogen. Niet doordat het brein ‘harder werkt’, maar juist doordat het leert loslaten.

Waarom Yoga Nidra werkt bij uitputting

Bij mensen die langdurig sterk zijn geweest, is ontspanning vaak geen vanzelfsprekend veilige toestand meer. Het lichaam heeft spanning gebruikt om te functioneren. Rust kan dan onrust oproepen. Yoga Nidra respecteert dat mechanisme.

De begeleiding:

• is voorspelbaar en gestructureerd

• werkt met aandacht die langzaam door het lichaam beweegt

• laat keuzevrijheid en autonomie intact

Hierdoor kan het zenuwstelsel opnieuw leren dat rust veilig is. Niet in één keer, maar stap voor stap.

De januari-afspeellijst: Yoga Nidra

Zacht landen, verdiepen en slapen

Voor januari is een Nederlandstalige Yoga Nidra-afspeellijst samengesteld, met zorgvuldig gekozen begeleidingen. De volgorde is bewust opgebouwd: van korte pauze naar diepere rust en uiteindelijk slaap.

1. Yoga Nidra: een kort

e pauze (15 min) – Sanne Bogers

Een laagdrempelige instap. Deze oefening is geschikt voor overdag, wanneer het hoofd vol is maar er geen ruimte voelt voor een lange sessie. Het effect zit in het onderbreken van voortdurende activatie. Even stoppen is hier al regulerend.

Geschikt bij: mentale overbelasting, werkdag, tussendoor.

2. Korte Yoga Nidra – Gerjan Schoemaker

Iets verdiepend ten opzichte van de eerste oefening, maar nog steeds licht en toegankelijk. Deze begeleiding helpt om lichamelijke spanning te herkennen en te laten zakken, zonder het brein te veel te betrekken.

Geschikt bij: begin van de avond, na een drukke dag.

3. Yoga Nidra – kalmeer jouw zenuwstelsel – Wietske Anna

Hier wordt expliciet gewerkt met regulatie. De taal nodigt uit tot verzachting en vertraagt het tempo. Dit is een goede middenpositie in de lijst, waarin het lichaam al wat meer mag loslaten.

Geschikt bij: aanhoudende onrust, stress, prikkelgevoeligheid.

4. Yoga Nidra voor diepe ontspanning – George Langenberg

Deze sessie gaat dieper, zonder zwaar te worden. De begeleiding is helder en gestructureerd, wat veiligheid biedt bij langere ontspanning. Het lichaam krijgt ruimte om verder te zakken in herstel.

Geschikt bij: einde van de avond, behoefte aan verdieping.

5. Yoga Nidra | Jouw eigen ritme – Irene Hofman

Een belangrijke oefening in deze lijst. De nadruk ligt op autonomie en zelfregie. Er wordt niets afgedwongen. Dit ondersteunt het herstel van vertrouwen in het eigen lichaam en tempo.

Geschikt bij: uitputting, perfectionisme, controleverlies.

6. Yoga Nidra: zelfheling in een staat van diepe rust – Yasmin Lindenburg

In deze context is ‘zelfheling’ geen opdracht, maar een gevolg van diepe ontspanning. De oefening helpt het brein richting de slaaptoestand te bewegen, zonder dat slapen moet.

Geschikt bij: overgang van rust naar slaap.

7. Yoga Nidra | Om in slaap te vallen – Irene Hofman

De afronding van de lijst. Deze sessie ondersteunt het natuurlijke inslaapmechanisme door het bewustzijn verder te laten vervagen. Veel mensen vallen tijdens of na deze oefening in slaap.

Geschikt bij: inslaapproblemen, nachtelijke onrust.

Tot slot

Yoga Nidra is geen techniek om jezelf te verbeteren. Het is een bedding waarin herstel kan ontstaan. Zeker in januari, wanneer veel mensen moe zijn van doorgaan, biedt deze vorm van diepe rust een alternatief voor ‘nog iets doen’.

Luisteren is genoeg.

Liggen is genoeg.

En soms is dat precies wat jouw lichaam nodig heeft.

👉 Beluister de volledige Yoga Nidra playlist op Spotify.